Twee jaar onderweg

Bij zo’n routepunt op een nog lange weg te gaan, is de vraag gerechtvaardigd:
“Waar zijn wij helemaal mee bezig, en bevalt dat?”
Een overdenking van Paul Kamstra, schipper op de Nije Faam, naast …… Mariëtta.
Hoewel het eigenlijk al twee jaar en twee maanden is, vind ik nu pas de rust om daar even bij stil te staan. Mariëtta is al even met verlof naar Nederland en ik moet nog wat aan de boot werken en volg haar later.
De droom verwoord in de eerste overdenking “Een jaar onderweg” verdient een opmerking. Ik heb toen veel woorden besteed aan de omschrijving van mijn droom. Nu kan ik het veel krachtiger samenvatten. “Het hebben van maximale vrijheid of wel zelfbeschikking”. **
Dus niet gehinderd worden door verplichtende beperkingen door anderen opgelegd.
Het streven daarnaar is een doel op zich aan het worden en vallen beperkingen daarvan naarmate we langer onderweg zijn extra op. We zijn dus inmiddels echte zeenomaden geworden.
Met die vrijheid zijn we opzoek naar hoe het is en hoe het geweest had kunnen zijn als Eva die vrucht maar had laten hangen en dat, nabij verre koude en warme kusten en alles wat daar tussen ligt.

Natuurlijk is deze vrijheid alleen maar mogelijk als je de financiële kosten daarvan aankunt en dat dus niet in zichzelf al een belangrijke beperkende factor is. Bij ons blijven de kosten, verbonden aan onze geheel eigen levensstijl, gelukkig binnen ons budget.
Ons tweejarig maand gemiddelde ligt nu op ca. € 2000,- Het functioneel houden en/of maken van het schip incl. verzekering, geeft daarin tot nu toe de hoogste bijdrage en wordt niet op bezuinigd. Dan is er de post: Transport (o.a. diesel, vliegtickets e.d.) en liggelden en de post: Huishouding.
Het kan voor veel minder/meer zien we om ons heen, maar wij nemen het er ons passend van.

Wereldburger
Wat op begint te vallen zijn de verschillen, van de door ons bezochte landen, met Nederland. Niet dat ik dat niet allang onderhuids wist, maar ik ben op dit moment beter instaat het onder woorden te brengen.
Bij ons lijkt alles geregeld en wat nog niet geregeld is komt er aan. Het zelf verantwoordelijk zijn voor eigen wel en wee wordt daarmee soms wel erg geweld aangedaan.

Voorbeelden:
Als je in Nederland je been breekt door een, door de weergoden gezonden regenbuitje, ontstaan gat in het trottoirs, stel je de gemeente gewoon aansprakelijk. Niet uitkijken kloojoo en eigen schuld dikke bult. De schuldvraag wordt gezocht bij een instantie.
Als er een stormpje aankomt en het KNMI geeft niet op tijd een weeralarm aan het bootjes volk, dan wordt het daarvoor over de hekel gehaald.
Als iemand een dag of vier lekker wil gaan lopen en dat met nog een paar en het wordt een beetje warm en er vallen, niet duidelijk daaraan gerelateerd, een paar doden, dan krijgt de organisatie van zo’n evenement daarvan de schuld.
Als iemand je appels voor citroenen wil verkopen, ofwel nep goud of zo, dan moeten die mensen door het gezag het land uit worden gezet. Hoe zo eigen verantwoordelijkheid.
In de landen die wij tot heden bezocht hebben liggen die zaken toch heel anders. Niet dat ik er een oordeel over wil geven. Nederland is een democratisch land en kennelijk voelt de meerderheid er zich wel bij. Ik besef dat ik daar steeds meer los van begin te komen en weg te drijven. Een leven met risico’s lijkt op mij een intensiverende werking te hebben en dat bevalt me prima. In het boek van Leonard T.A. van Veldhoven: “Naar het verre zuiden van Amerika” las ik deze passende woorden.
Overal
Na veel en verre reizen,
nu ik wat wijs begin te grijzen,
besef ik telkenmale weer,
hoe ieder mens, altijd weer,
terwijl de tijd naar ginder zweeft,
gewoon zijn eigen leven leeft.
En dat overal …….. zo ongeveer.

We hebben sinds mijn vorige overdenking een jaar geleden de landen: Brazilië, Uruguay, Argentinië en een klein stukje Chili (Santiago en Paaseiland) aangedaan. Het zijn geweldig boeiende landen, met een na Columbus wel erg bloederige historie. Alles wat hier aan cultuur was voor die tijd en dat was heel wat als je de musea bezoekt, hebben ze in naam van God en de Kroon van Spanje of Portugal volledig uitgewist. Het onder economische controle brengen van de nieuwe gebieden en de daarbij verplichte kerstening is alles vernietigend geweest voor de inheemse bevolking. Daarna hebben bevrijdings- een landjepik- oorlogen nog eens veel bloed doen vloeien onder de nieuwkomers.
De bevolking in deze landen is overigens zeer vriendelijk, behulpzaam en tolerant naar elkaar en vreemdelingen. Wie is hier perslot geen vreemdeling?

De kust van Brazilië is prachtig met zijn bergen en vele mooie baaien, ankerplekken en eilanden. Een zeilgebied waar je jaren zou kunnen doorbrengen. Je komt er bezuiden Salvador nauwelijks nog buiten Zuid Amerikanen tegen. We zijn er acht maanden gebleven. Twee maanden meer dan reglementair is toegestaan. Zeenomade gebruikelijk hebben we burgerlijk ongehoorzaamheid gepleegd. We hadden wel langer willen blijven, maar soms wordt het tijd om van decor te veranderen en het Portugees voor het Spaans te verwisselen.
Uruguay is een alleraardigst land, politiek stabiel, aardige mensen en een laag gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking. Het verschil tussen arm en rijk is hier niet zichtbaar groot. Dit in tegenstelling tot Brazilië. Het land is groen en glooiend met veel vleeskoeien. Beesten die de ruimte hebben en dat proef je in de malse gigantische biefstukken hier.
De Rio de la Plata is het riool van half Zuid Amerika. Wat hier de oceaan in wordt gespoeld wil je niet weten. Buenos Aires is een prachtige stad die er nog wat verlopen bij ligt, maar ze krabbelen weer wat uit het dal, na de laatste dollar crisis. Wat de lucht kwaliteit betreft doet de stad zijn naam allang geen eer meer aan. Toch mag je de stad niet missen als je in de buurt bent. De passie waarmee hier de Tango wordt gedanst, zegt veel over de mensen en de historie van dit land.
De uitstapjes die we maakten naar het binnenland waren overweldigend. Mariëtta heeft in haar maandelijkse nieuwsbrief daar al uitvoeriger over verhaald. De Chapada Diamantina (Brazilië) met z’n vele watervallen en karst bergen. De prachtige stad Curitiba en het treintje terug. De watervallen van Iguazú, de breedste ter wereld. Het bergachtige noorden van Argentinië met schilderachtige plaatsen als Salta, Jujuy, Humahuaca en Cachi. De natuurparken, Esteros de Iberá, Ischigualasto en Talampaya. De spectaculaire rit door de Andes, van Mendoza met zijn heerlijke wijnen, naar het prachtige Santiago de Chile, wat helaas altijd overdekt is met een smogtapijt.
Het onvergetelijk bezoek aan Paaseiland. Een eiland met een onbegrijpelijke historie. Een eiland ver verwijderd van ander land, wat je in vroeger tijden alleen per toeval kon aandoen. Zo ook de eerste bewoners rond 800 ac, die na een aantal generaties niet meer wisten dat er nog ander land bestond, of alleen van horen verhalen in een legende. Ze dachten dus echt dat er alleen Paaseiland was en daar omheen alleen maar water.
Overbevolking met als gevolg schaarste. Stammen twisten over, wie verhongert er het eerst, hadden een vernietigende uitwerking. De ontdekking door Jacob Roggeveen in 1722 en zijn navolgers heeft de rest van de vernietiging van de inheemse bevolking voor haar rekening genomen. Paaseiland zou model kunnen staan voor wat ons te wachten staat op ons blauwe planeetje in dat grote wijde heelal, als het zo door gaat. En dat zal wel, want gode bevolen: Gaat heen en vermenigvuldigt u.
Al deze indrukken en overpeinzingen zijn het gevolg van het besluit vertrekker te worden en we realiseren ons maar al te goed wat een boffers wij zijn om dit al te mogen aanschouwen. Eenmaal weg uit het vertrouwde Nederlandse wereldje met als zijn ingesleten denkramen, je moet het allemaal voortdurend aanpassen en bijstellen en verwerken. Het lijkt wel werk!

Het leven aanboord.
Het leven aan boord is voor ons heel vanzelfsprekend geworden. Je zou bijna vergeten, dat er ook nog andere vormen van wonen bestaan. Voortdurend wordt de inrichting en verblijf aangepast aan de heersende omstandigheden. Is het heet, zitten we onder een zonnedak in de kuip. Zijn er veel insecten, dan wordt de boot voorzien van muskietennetten. Regent het veel dan gaat de regentent erop. Is het koud zitten we in de roef met de kachel aan, en ga zo maar door. Voor alles is wel een aanpassing te verzinnen, die het leven aanboord aangenamer maakt. In de rubriek wetenswaardigheden op de website maak ik daar regelmatig gewag van.
We komen ook tot het besef dat we niet meer opreis zijn, zoals in het begin. Iets met een bestemming en een tijdsframe. Het is een manier van leven geworden, het nomade zijn. We vullen ons leven gewoon met onderweg te zijn. Met het ontmoeten van andere mensen en het steeds weer afscheid nemen. Met het voortdurend wisselen van de decors. Het wordt allemaal gewoon.
Bruce Chatwin geeft in zijn boek “De gezongen aarde” een boeiend relaas over het nomaden bestaan en beweert zelfs dat wij, homosapiens, genetisch eigenlijk nomaden zijn en dat het ongezond is, je langdurig te settelen. Het feit dat thans meer dan de helft van de wereld bevolking in (grote)steden woont is veel zeggend (Paaseiland).
Ik ben overigens één keer goed ziek geweest, daar in de buurt van dat open riool van Zuid Amerika. Eén en veertig graden koorts had ik en lag te rillen in mijn mandje bij 30 graden buiten temperatuur. Wat is het dan toch fijn dat er dokters bestaan en antibiotica en dat je dat nog allemaal betalen kan ook. Het heeft toch wel voordelen in dat lage landje bij de zee geboren te zijn. Wat het precies geweest is, is niet duidelijk geworden. Ook ringworm heeft eenmaal toegeslagen. Internet is dan heel handig, je kan zo googlen welk medicijn nodig is om eraf te komen, hoezo recept. Ja, we zijn wel nomaden van onze tijd.
Mariëtta doet het ook heel goed. Ze schikt zich probleemloos en/of met genoegen in het steeds veranderende wereldje. Ze is natuurlijk veel te zwaar en moet dat voortdurend met zich meedragen wat tot een knie probleem leidde. Een bezoek aan een Argentijnse arts bracht het gebruik van een passend voedingssupplement en over knieklachten heb ik haar daarna niet meer gehoord.
Verder besef ik dat ik, met al mijn vorige partnes tesamen, nog niet zo lang en intensief heb samen gewoond op een paar vierkante meter en dat 24 uur per dag. En ook nog eens in pais en vree en tot beider genoegen. Ja, de wonderen zijn de wereld nog niet uit! Mazzelkont!

Het schip
Het schip is een krasse oude dame van 27, die met veel zorg in bedrijf gehouden wordt. De lijst van uitgevoerde reparaties en aanpassingen is eindeloos. We houden daar dan ook geen lijst van bij, hooguit een lijst met dingen die gedaan moeten worden en die groeit aan de onderzijde en kalft af aan de bovenzijde. De urgente dingen gebeuren direct en de mindere zaken blijven staan tot we er aan toe zijn. Het is niet meer een doel om die lijst ooit afgewerkt te hebben. Als je nu denkt dat schip dat is een wrak, heb je het mis. Het is het schip waar vrijwel alles functioneert en technisch rommelen,….. ik doe het zo graag.
Het schip staat nu op de kant in Piriápolis (Uruguay) voor een facelift. De bovenwaterromp is door Jesús zelf, nieuw in de lak gezet. Ziet er weer keurig uit. Nu het dek en de kuip nog en het lijkt straks nog een nieuw schip.
Een vochtigheidsonderzoek heeft vastgesteld dat er geen zorgelijke osmose in de romp zit. Hooguit een paar oppervlakkige plekjes die bijgewerkt moeten worden. In November gaat er een laag epoxy, een laag epoxy kookteer en tweelagen antifouling over en dan moet het weer goed zijn tot Nieuw Zeeland.
Wel vond ik een scheur in een ondersteuning van de grote mast. Deze wordt met epoxy en glasmatten wel weer stevig gerepareerd, maar toch blijkt dat de oude dame voortdurend inspectie verlangt. De oorzaak ligt waarschijnlijk in het te strak en te lang doorzetten van de verstaging, waardoor het schip toch wat overmatig vervormd is.

Het thuisfront
Het is heerlijk contact te hebben met het thuisfront. Via Skype en e-mail gebeurt dat regelmatig. Wel valt op, dat als wij geen actie ondernemen, er bijna nooit iemand contact met ons op neemt hoewel we gewoon telefoon aan boord hebben en dat via Skype hooguit 27 eurocent per minuut kost. Een kwartiertje bellen kost dus maar 4 euro. Toch heeft nog nooit iemand dat gedaan uit onze beider familie, vrienden en kennissenkring. Uit het oog uit het hard, daar geloof ik niet in, want de contacten zijn altijd warm en innig. Het moet dus wat anders zijn. Kennelijk zijn we zover weg van hun belevingswereld, dat bellen naar Utopia Verweggistan met tijdsverschil en zo, niet spontaan opkomt. Nu ik me dit realiseer zal ik andere zeenomaden ook eens naar hun ervaringen vragen op dit gebied.
Heerlijk is het wel je te kunnen permitteren één of soms tweemaal per jaar even naar Nederland terug te kunnen vliegen. Eind juli is het voor mij weer zover. Het is dan net even of je niet weg geweest bent. M’n tweede kleinkind wordt midden augustus verwacht en ik wil dan in de buurt zijn. M’n moeder van 93 is er nog. Misschien wordt het de laatste keer dat we elkaar kunnen omhelzen.
Alle verhalen en foto’s bij elkaar echter kunnen niet maken dat het thuisfront enig idee heeft hoe ons leven in elkaar steekt. Je moet het geroken hebben om er iets van te begrijpen. Het leven thuis is natuurlijk gewoon door gegaan en jou korte verlof verandert daar niks aan. Ik zeg in gedachte dan nog eens het gedichtje “Overal” van hierboven en besef andermaal de diepte ervan.

Wat verder
We hebben nu zo’n 10.000 zeemijl achter de rug, wat in de buurt komt van de halve aard omtrek. Toch zijn we pas op 20% van ons reisplan. Aan het eind van dit jaar 2007 gaan we eerst naar de zuidelijkste stad op aarde Ushuaia. Een stormachtig stuk waar we wel wat tegenop zien. Maar ja je moet maar denken, weer een ervaringsmijlpaal. Dan langs de kust omhoog en de Pacific in. Hoe dat verder gaat hoef ik nu nog niet te weten, want dan is er alweer een jaar voorbij en haast hoeven we ook al niet te hebben Er kunnen zoveel onverwachte dingen gebeuren dat het zinloos is daar verder mee bezig te zijn. We ge-niet-en of beter “ge-wel-len” van het moment van de dag en leven ons nomaden bestaan.
Genoeg weer voor een jaar.

Paul Kamstra
Juni 2007
** Aan het begrip Zelfbeschikking heb ik een apart documentje gewijd.