September 2011

afbeelding van Mariëtta

September 2011

Van Fiji naar Vanuatu is 572 mijl. di, 13/09/2011 - 07:09 -                                ©Giga tonijn net niet gevangen tussen Fiji en Vanuatu
In iets meer dan vier dagen leggen we deze afstand af en maken daarbij een mooi gemiddelde van 5,5 knoop. Zulke oversteken zijn heerlijk, zeker als daar ook slechts 3 motoruren bij horen. Ook nu hebben we onderweg een loer verloren, maar in tegenstelling tot de vorige oversteek heeft Paul daarvoor nu wel een gevecht van 3 kwartier moeten leveren en knapte de lijn met de giga tonijn al in zicht, rest ons alleen wat foto’s.

Twee dagen later doet een malse mahimahi dat leed snel vergeten. Op deze trip scheurt wederom een zeil, nu is het de aap. De aap is een klein lichtweer zeiltje dat ontworpen is om vliegend tussen de twee masten te voeren. Bij voordewindse koersen echter zet Paul de aap graag in op het voordek om als windschoep te dienen en meer wind richting genua te jagen. Jammer, dát zeiltje is nu stuk. Maar de aap is wel een zeil wat ik met de gewone naaimachine kan naaien. Komt wel weer voor de bakker in Vanuatu.
Vanuatu, nog nooit van gehoord? Je bent niet de enige. Toen wij uit Nederland vertrokken had ik er ook nog niet van gehoord, maar gaandeweg kregen we de prachtigste verhalen over dit pareltje van de Stille Zuidzee te horen. We kijken er naar uit.
Vanuatu ligt in de zogenaamde ‘Ring of Fire’. De Ring van Vuur is een ringvormig gebied rondom de Pacific die bekend staat om de vele aardbevingen en vulkaanuitbarstingen veroorzaakt door de beweging van aardschollen. De oceaanschol schuift onder de continentschol. Ondanks dat dit met slechts enkele centimeters per jaar gebeurt gaat het gepaard met het nodige natuurgeweld. En dat maakt de natuur juist zo mooi en Vanuatu wordt steeds een beetje groter. De laatste aardbeving in Vanuatu was vorige maand, op 20 augustus 2011 en had een kracht van 6.1 op de schaal van Richter.
De taal van Vanuatu is het Bislama, Vanuatu heet in het Bislama ‘Ripablik blong Vanuatu’. Tot 1980 werd Vanuatu ‘de Nieuwe Hebriden’ genoemd. Vanuatu bestaat uit 80 eilanden, die in de volgende groepen onderverdeeld worden: de Torres en Bank eilanden in het noorden, Espíritu Santo, Ambea, Maewo en Efate centraal gelegen en de Tafea eilanden Tanna, Aniwa, Futuna, Erromango en Aneityumin in het zuiden. De bewoners van Vanuatu worden ni-Vanuatu genoemd (zij die leven in Vanuatu) en leven op 74 van de 80 eilanden. Vanuatu is een onderdeel van Melanesië. De naam Melanesië (van het Grieks melas = zwart en nesos = eiland) heeft betrekking op de negroïde huidskleur van de bewoners. Tot Melanesië horen ook Fiji, Nieuw Caledonië, de Solomon eilanden en Papoea Nieuw-Guinea. Vanuatu heeft negen actieve vulkanen, waarvan twee onder water. De vulkaan Yasur op Tanna zullen we gaan bezoeken, maar dat komt later.
Vanuit Fiji bezoeken we eerst het eiland Maevo. Bij het dorpje Assanvari gaat de spijker in de grond. 15° 22,521’S en 168° 07,968’E. Maevo is een langgerekt hoog eiland met toppen hoger dan 1000 meter. Het eiland is praktisch ondoordringbaar. Grote delen van het eiland zijn diep doorsneden met ravijnen, de bergpieken zijn scherp. Geen wegen, geen auto’s. Wel schijnt er een pad van noord naar zuid Maevo te lopen. Dit pad mag men alleen te betreden onder begeleiding van een inlander, het land is immers van iemand. Bovendien zou je ongewild ‘rituele plekken’ kunnen betreden, taboe plekken, inlanders behoeden je dan voor ‘gevaar’! Onder de inlanders zelf zijn er slechts enkelen die het pad van noord naar zuid of andersom gelopen hebben. De chief van Assanvari vertelde dat hij slechts eenmaal in zijn leven dit pad heeft gelopen, vele jaren geleden, een tocht van meer dan een week. Zo’n wandeling door zo’n mysterieus gebied lijkt me reuze spannend, maar het zal er niet van komen deze te gaan maken.
Aan de wal zie ik enkele huizen met rieten daken. Af en toe peddelen inlanders voorbij in hun primitieve outrigger kano’s. Mooie tanige zwarte mensen. Ze stralen trots en waardigheid uit. zo, 18/09/2011 - 02:15 - 003. Jong gezin in boomkano met een van pandanus gevlochten zeil ©003. Jong gezin in boomkano met een van pandanus gevlochten zeil
Ook een jong gezinnetje, man, vrouw en twee kleine kinderen, komt al peddelend aan onze ogen voorbij. Als een vlaagje wind opsteekt houdt het voorste familielid in de kano een gevlochten zeil op om gebruik te maken van dat vlaagje. Dan weer gaat het primitieve zeil neer en peddelen pa en moe verder. Even verderop landt hun kano op een klein strand. De familie scharrelt een maaltje van schelpdiertjes bij elkaar. Een paar uur later komt het hele stel weer voorbij, af en toe peddelend, af en toe met hun ‘zeil’ een vlaagje wind scheppend. Wat een mooi tafereeltje. Van de rest van de bevolking zie ik op afstand nog niet veel. Wel zie ik links en rechts van wat rieten hutten kokosplantages.
In de baai liggen ook enkele andere zeilboten voor anker. Een Italiaan gaat in zijn dinghy alle boten af, komt ook bij ons langs en vraagt of we belangstelling hebben om die avond in het dorpje te komen kijken naar ‘Kastom’ dansen en van een lokale maaltijd te genieten. Kastom is de verzamelnaam voor allerlei traditionele uitingen van de cultuur die de ni-Vanuatu met elkaar verbindt. Er zijn Kastom dorpjes, Kastom verhalen en dus ook rituele dansen. Dit zijn de dingen die ze aan toeristen zoals wij willen prijsgeven. Maar ik ben ervan overtuigd dat in Vanuatu nog vele gebruiken en tradities zijn waar geen buitenstaander weet van heeft. Ja, dat willen we wel.
Die avond roeien we met Famke naar het dorpje Assanvari. Op het strand staat een gemeenschapsruimte met ervoor een bord: ‘Yachtclub Assanvari’. Bijzonder. De chief staat ons te woord. In de gemeenschapsruimte staan een tiental aftandse plastic stoelen. Maar klagen doe ik niet. Op die plastic stoeltjes zit ik lekkerder dan met mijn gat op een mat.
Door een open raam zie ik wat mannen en jongens aankomen slechts gekleed in wat croton blaadjes die middels touwtjes op hun plek blijven zitten. De edele delen worden verstopt achter een gevlochten matje dat met een koordje om de heupen is bevestigd. Zodra de groep compleet is komen de inlanders met luid gezang en de nodige tamtam de gemeenschapsruimte binnen. Een van hen legt ons uit welke dansen er gedanst gaan worden. Dan begint de show. De dansen zijn een lust voor het oog. De inlanders dansen nagenoeg in hun nakie, prachtig getooid in wat blaadjes of een bloem, om de enkels bandjes gevlochten van stengels met zaaddozen die met rammelend geluid de bewegingen accentueren zo, 18/09/2011 - 07:34 - 011. Van zaden gemaakte enkelbanden ©011. Van zaden gemaakte enkelbanden
, alles zo puur natuur, heel oer. Ik voel me best een geluksvogel. Eens ging het er hier zo aan toe, en zo zal het ook nu, anno 2011 nog zijn in ver afgelegen dorpjes. Wat boffen we toch weer. Na het spektakel praten we met wat inlanders en ook met de andere zeilers natuurlijk. Het samen eten is ook heel gezellig. Wel moet Paul even terug naar de boot om wat extra bestek te gaan halen. Dat heeft men hier niet. Wij hebben voldoende en laten wat messen en vorken achter in Assanvari.
Inklaren in Maevo gaat niet. We zijn nu dus illegaal in Vanuatu, maar zitten daar niet echt mee. Een visum wat je krijgt op het moment dat je officieel inklaart geldt slechts een maand. Laten wij nog maar even wachten met inklaren.
Van Maevo wordt er naar Ambea gezeild. Het anker graaft zich in in een oude krater. De ingang is een beetje tricky maar brengen het er goed vanaf. Zien in de baai een knal gele zeilboot met de naam Vaarwel voor anker liggen, als dat geen Nederlands schip is? Het zijn van Joop en Hanneke, vertrekkers van 1991, sinds jaren woonachtig in Nieuw Zeeland, maar nu weer voor enkele jaren op reis in de stille Zuidzee. Met Joop en Hanneke hebben we genoeglijke uurtjes, maar gaan in Ambea verder niet aan land.
De volgende ochtend zeilt Nije Faam om de punt van Ambea richting Espiritu Santo, wat meestal alleen Santo genoemd wordt. Bij Luganville gaat het anker in de grond. Om aan de wal te komen moeten we met de dinghy een riviertje op varen. Geruisloos peddelt Paul de dinghy tussen de weelderig begroeide oevers, ik vergaap me aan de bloemen en bomen en waan me haast direct in het oerwoud. Op een muurtje bij een golfplaten huisje zit een mooie jonge vrouw, zij schuurt een aluminium pan tot die weer prachtig blinkt. Aan haar vragen we toestemming om er de dinghy achter te laten om wat boodschapjes te doen. Hier, in Luganville klaren we in, pinnen de nodige lokale Vatu’s en bezoeken de markt om de voorraad vitamientjes aan te vullen. Op de markt vallen de vrouwen op met hun bijzondere Mother Hubbard jurken. Bij een toeroperator boeken we voor morgen een jungletocht naar de Millenium Cave.
De volgende ochtend brengt een 4 wheel drive ons hoog in de bergen en diep in de jungle. Daar begint een voettocht die een hele dag zal duren. Over een smal modderig pad lopen we naar een inlands dorp. De chief heet ons welkom en legt een en ander uit van wat gaat komen. Enkele inboorlingen, jongens en meisjes, gaan mee als begeleiders. Zij dragen voor mij mijn rugzak en daar ben ik heel blij mee. De tocht naar de Millenium grot gaat over een smal paadje tussen weelderige bomen waaraan lange lianen hangen. Inlandse meisjes zwaaien constant met hun machete en hakken oprukkende klimop weg zodat bomen hier niet door verstikt raken. Ook hakken ze regelmatig twee kepen in de boombast. Is dit om de weg weer terug te vinden? Bij een bepaalde boom hakt een meisje een stuk bast af en laat ons het ruiken. Het ruikt naar jodium. Ze vertelt ons dat ze de bast van deze boom gebruiken bij wondjes vanwege de antiseptische werking. Na een uurtje moeten we gaan zitten op een omgevallen boomstam. Een van de mannen vertelt ons een verhaal in een inlandse taal dat waarschijnlijk niet voor onze oren bedoeld is maar voor de mogelijk aanwezige ‘boze geesten’, zo begrijp ik later. Tegelijkertijd worden onze gezichten beschilderd met okerkleurige aarde za, 24/09/2011 - 00:35 - 015. Ritueel voor het betreden van de Millenium grot ©015. Ritueel voor het betreden van de Millenium grot
en de geesten worden gevraagd ons te beschermen, op het pad in de jungle, in de grot die we straks gaan door waden en bij het raften een rivier af. Voor elk traject krijgen we andere type strepen op ons gezicht. Pas dan mogen we het laatste stukje door de jungle richting grot.
Door de grot loopt een rivier. Het water staat niet erg hoog. We kunnen er doorheen waden. Elk van ons krijgt een koplamp. We moeten onze persoonlijke begeleider zo goed mogelijk volgen. Het waden blijkt geen waden maar voornamelijk klunen te zijn. In een stikdonkere grot waar de vleermuizen om mijn oren vliegen moet ik op de tast, de koplamp geeft maar een piepklein lichtbundeltje, over grote rotsblokken klimmen en half zwemmend van de ene naar de andere zien te komen. De tocht vordert nu erg langzaam. Ik heb geen idee van tijd. Voor mijn gevoel duurde dit stuk uren. Eindelijk zie ik in de verte een lichtspleet. Dan komen we uit de grot in een t-stuk van een rivier. De rugzakdragers geven ons de rugzak terug en we gebruiken aan de oever onze lunch. Even haal ik mijn voeten uit de natte schoenen en sokken en warm ze op in de zon. Niet voor lang, want we moeten door, het is nog een heel eind. De rugzakken worden verruild voor reddingsvesten. De natte schoenen en sokken gaan weer aan en het traject van raften begint nu. Niet op een raft, maar gewoon zelf dobberend en zwemmend de rivier af. We drijven door prachtige smalle kloven en ervaren Vanuatu op zijn oerst. Vissen zwemmen met ons mee, vogels scheren over het water, bomen laten hun lianen tot op het water hangen. Woaw. Af en toe als de stroom te sterk wordt moeten we over wat rotsen klauteren tot het weer veilig is. Onze persoonlijke inlandse begeleiders zijn erg zorgzaam en houden ons goed in de gaten. Maar goed ook want op een gegeven moment krijgt de stroom meer vat op mij dan ik erg in had en kon ik nog net bij een been vastgehouden worden en wordt ik door vier sterke mannenarmen terug getrokken uit een stroomversnelling. Oeps. De touroperator gisteren had mij niet duidelijk gemaakt dat je voor dit stuk beter geen zware bergschoenen aan moet doen. Schoon worden ze wel, die bergschoenen dan. Ja, en wij zelf ook. Heerlijk koel zoet rivierwater. Na het raften volgt nog een behoorlijke klimpartij via primitieve houten boomstamladdertjes waar her en der de spijkers een flink eind uit steken en er menige sport mist, zeker nadat ik er op geklommen heb. Via een groentetuin komen we het bergdorpje weer binnen en kunnen even op verhaal komen voordat we het laatste stukje te voet afleggen naar onze 4 wheel drive. Die avond trakteren Paul en ik onszelf op een welverdiend koud biertje za, 24/09/2011 - 08:16 - 022. Wat is er nou lekkerder na zo'n enerverende dag ©022. Wat is er nou lekkerder na zo'n enerverende dag
bij een luxe resort en ik beloof mezelf de volgende dag geen stap meer te verzetten. Met voldoening kijken we terug op een heavy Vanuatu experience.
Voor we vertrekken van Luganville op Santo wil ik nog graag een kijkje nemen bij het Million Dollar point. Maar voordat ik daarover verhaal, ga ik eerst iets vertellen over de recente geschiedenis van Vanuatu.
Het gebied hier is al zo’n vier- tot zesduizend jaar bewoond. De Spanjaard of Portugees Pedro Fernandes de Queirós was waarschijnlijk de eerste westerling die hier was, in 1605. 163 jaar later ‘ontdekte’ de Franse zeevaarder Louis Antoine de Bougainville de eilanden opnieuw. In 1774 zeilde Cook hier rond en bracht veel in kaart. Dat koste wel wat manschappen. Vele verdwenen in de kookpotten van de dappere, woeste en ‘wrede’ inlanders. Na eindeloos gepreek kregen paters en dominees het voor elkaar dat de bevolking mensenvlees grotendeels inruilde voor het lichaam van Christus. Later claimde Frankrijk de eilanden, maar Engeland claimde ze eveneens. In 1906 werden de Nieuwe Hebriden tot een condominium verklaard. Een condominium is een land dat bestuurd wordt door twee of meerdere buitenstaanders die elk uit een verschillend land komen. Twee bazen dus. De ene baas was de gouverneur van Nieuw Caledonië (een Frans bezit ten westen van de Nieuwe Hebriden) en de andere chef werd een gezagsdrager van de Engelse Fiji-eilanden (ten oosten ervan). Reed men er toen rechts of links of allebei?
Het condominium stond in de volksmond ook wel bekend als het ‘Pandemonium’. De bevolking had te maken met twee bureaucratieën; twee wetsystemen, sterk van elkaar verschillend, het Engelse wetsysteem was humaner; twee soorten politie, de Bobby’s stonden aan een kant van de straat, de Gendarmerie National aan de andere; twee gevangenissen, in de Franse schonk men wél wijn; Engelse scholen én Franse; twee ziekenhuizen; twee douanekantoren. Het was de meest inefficiënte staatsvorm die je je kunt voorstellen! Sommige eilanden waren meer Frans, andere meer Engels. Daarom spreekt de ene ni-Vanuatu naast het Bislama een woordje Frans, de andere Engels. Daarnaast spreken ni-Vanuatu meerdere inlandse talen. Wist je dat er ontzettend veel talen gesproken worden in Vanuatu? Meer dan in welk land ook? In Vanuatu worden anno 2011 nog steeds 109 verschillende talen gesproken. En dat op een bevolking van 240.000. Nog een wonder dat de toren van Babel niet hier in Vanuatu stond. De grote verscheidenheid aan talen in Vanuatu is geen probleem voor de onderlinge contacten tussen de bevolkingsgroepen. Er zijn kennelijk voldoende raakpunten om indien nodig, met elkaar te kunnen communiceren en zaken te doen, maar er zijn ook voldoende verschilpunten om zich, indien gewenst, ondoorgrondelijk op te stellen. Men neemt aan dat de wil van de verschillende groepen om zich autonoom op te stellen er toe geleid heeft dat er zich zoveel verschillende talen hebben ontwikkeld. De officiële talen van Vanuatu zijn het Bislama, het Engels en het Frans. Bislama is ontstaan is rond 1850 als lingua franca tussen handelaars en de plaatselijke bevolking.
Wat viel er op deze eilanden ‘te halen’ voor de westerlingen? Dat was sandelhout en trepang. Sandelhout is nu nauwelijks meer te vinden. Trepang is een geel of purperkleurige zeeslak die gedroogd een belangrijk ruilmiddel is bij de westerse handel met China waar deze als een afrodisiacum gezien wordt. In de Franse en Engelse tijd zijn hier eerst katoen- en later ook koffie- ,cacao- en bananenplantages aangelegd. En toen dat niet werkte, ni-Vanuatu zijn niet vrijwillig bereid op plantages te komen werken, zijn er kokosplantages aangelegd.
Nu kom ik terug op ‘Million Dollar Point’. In de tweede wereldoorlog, werd een deel van Santo, het eiland waar wij nu zijn, gebruikt door de Amerikanen als basis voor de strijd tegen Japan. In no time wisten de yankees hier wegen en vliegvelden aan te leggen, dorpen te bouwen compleet met bordelen en bioscopen. Er werden hier ruim 100.000 soldaten gelegerd. Vanuatu lag voor de Amerikanen op een gunstige plek om het oprukkende Japan een halt toe te roepen. Toen die ellende allemaal weer voorbij was, trokken Amerikanen zich terug, lieten vliegvelden, wegen en gebouwen aan de lokale bevolking maar wilde hun materieel graag verpatsen voor enkele dollars. De Fransen hier dachten slim te zijn, ‘ach dat spul laten ze heus wel achter, veel te duur om dat hele spul weer mee naar huis te nemen’, boden dus geen cent voor al die kranen, bulldozers en andere voertuigen. Dat was een misrekening. Ze stonden in ieder geval heel sip te kijken toen de Amerikanen het ene na het andere voertuig over het rif het Canal du Segond in reden. Voor miljoenen aan materieel werd in no time vernietigd. zo, 25/09/2011 - 01:30 - 024. Vliegtuigonderdeel uit Tweede Wereldoorlog op Million Dollar Point ©024. Vliegtuigonderdeel uit Tweede Wereldoorlog op Million Dollar Point
De plek waar dat gebeurde is nu een toeristische trekpleister, snorkelen boven die zooi is gaaf. Het water is hier zo helder dat je die hele mikmak nog precies zo kunt zien liggen als het er destijds in gebulldozerd is. zo, 17/06/2012 - 04:18 - OLYMPUS DIGITAL CAMERA         ©Million Dollar Point onderwater
Na dit gezien te hebben zeilen we via Canal du Segond naar de oostkant van Espiritu Santu en manoeuvreren voorzichtig tussen de riffen waar links en rechts de branding opschuimt door naar Peterson Bay. We verliezen nog een loer op het rif omdat we vergeten de lijn bijtijds binnen te halen, maar duiken deze later bij het snorkelen weer op. In Peterson Bay mondt een riviertje uit wat met de dinghy tot aan de bron navigeerbaar is. Die tocht zal ik niet snel vergeten. De plantengroei om ons heen is weelderig. Bijna geluidloos varen we tussen twee hoge woudmuren. Af en toe slaat een vis met zijn staart of fluit een vogel zijn lied. Elke bocht in dit stroompje is weer nieuw en verrassend. Na een poos verandert ineens de kleur van het rivierwater. Zoetwaterplanten bedekken het oppervlak. En dan ineens komen we aan bij het einde, de bron van de rivier, een diep blauw gat. (Blue Hole, zijn er meerderen op Vanuatu) Ik ga zwemmen in het frisse koele water en zie dat mijn armen en benen er blauwgekleurd uit zien. Dit is een plek om nog eens terug te komen om de was te doen en onze haren te wassen, en dat gebeurt ook. wo, 28/09/2011 - 06:18 - 030. Was spoelen in een Blue Hole in Vanuatu ©030. Was spoelen in een Blue Hole in Vanuatu
Ik gebruik een laaghangende liaan als schommel. Wat een lieflijk juweeltje is deze oase op Espiritu Santo.

Wordt vervolgd…….
In de nieuwsbrief van volgende maand

Mariëtta, 30 september 2011

Niet vergeten: 11e gebod: gij zult genieten.
Volgende keer meer!

Locatie: