Nieuwsbrief augustus 2010

afbeelding van Mariëtta

di, 24/08/2010 - 04:49 - 90. Polynesische Bloemenkrans ©90. Polynesische Bloemenkrans
De tocht van Anse Mayot (Tuamotu’s) naar Tahiti (Society eilanden) is kort. Slechts 48 uur. De oceaan tussen deze eilanden is nogal ruw te noemen. De deining lijkt uit allerlei richtingen te komen. Enigzins gemangeld zien we Tahiti in zicht komen. Het is een hoog eiland met een rif eromheen. Tussen het rif en het eiland ligt een turquaas blauwe lagoon. Deze combinatie, hoog eiland, lagoon en rif komt mij voor als een combinatie van de Marquesas (hoge eilanden zonder rif) en de Tuamotu’s (rif en lagoon met zeer lage motu’s). Miljoenen jaren verschil in het ontstaan van de eilandengroepen is onmiddelijk duidelijk.
Als eerste doen we Papeete aan om later de rest van Tahiti te bekijken. Sinds we uit Lima vertrokken, begin maart, zien we weer drukke autosnelwegen, schreeuwende bill boards, royaal voorziene supermarkten. Jammie jammie. Maar eerst is er werk aan de winkel. Terwijl Paul zorgt dat de giek gelast wordt, doe ik stapels was. Nu de giek er nog niet is, kan ik onder het zonnedek vele waslijnen spannen, di, 27/07/2010 - 20:19 - 02. in Tahiti doe ik alle was ©02. in Tahiti doe ik alle was
zodat klusje ook in één dag klaar kan zijn. Dan een kar van de Carrefour volladen. Eigenlijk hadden we maar een paar blikjes bier nodig, maar de kaasjes, paté’s en worsten vliegen de winkelwagen in. Even later zie je Paul en mij elk een winkelwagen duwen van de Carrefour naar de steiger waar Famke op ons wacht. Er zijn wel drie bijbootritjes nodig om alles aan boord te krijgen.
Effe pauze. Geen werk, geen zeilen, geen weerberichten bekijken, maar eens heerlijk klaverjassen met Ans en Gerjan van de Spirit. En naar dansvoorstellingen bij Hotel Intercontinental, zo, 01/08/2010 - 10:33 - 17. Polynesische meiden ©17. Polynesische meiden
waar we met de Ware Jacob en Serendepety, nog twee andere Nederlandse boten, heen gaan. Google maar eens Heiva en Mini Heiva, dan kan je meegnieten met de diverse filmpjes op You Tube. Natuurlijk is alles life meemaken leuker, wat zijn we toch bofkonten dat we hier mogen zijn.
Papeete, de grootste zuidzee stad, is geen mooie stad, leuk zijn wel veel winkeltjes en de markthal. Naast zwarte parels is er veel parelmoerwerk te zien. Met die schelpen van de parels worden mooie dingen gemaakt. Veel Polynesische vrouwen én mannen dragen deze sieraden en het staat hen schitterend. zo, 01/08/2010 - 07:41 - 05. Hier bijzonder, maar niet in Nederland ©05. Hier bijzonder, maar niet in Nederland
maar zie me er in Nederland niet echt mee lopen. Iets met parels dan? Ik koop een simpel hangertje met bijpassende oorbelletjes en Paul rekent dit voor mij af, de lieverd. “Voor je verjaardag.”
Door het veel op de hand wassen, zijn onze kussenslopen tamelijk versleten. Van een stof met tatoeage achtige motieven in zwart wit, typisch Polynesisch, maak ik mooie nieuwe.
Na twee weeekjes in de drukte van Papeete gezeten te hebben krijgen we zin in vertrekken. Het komt er niet meer van de rest van Tahiti te bekijken, do, 12/08/2010 - 23:46 - 01. in Tahiti repareert Paul de giek ©01. in Tahiti repareert Paul de giek
het grootzeil wordt weereens gezet richting Mo’orea. Daar varen we de drukke ankerplek net links van de pas voorbij, de smaragd groene Baia d’Opunohu in en gooien het anker uit in Robinsons Cove. Als de opkomende zon de dauwdruppeltjes doen schitteren gaan mijn gedachten terug naar de sprookjesachtige ankerbaaien van Patagonië. De wandelschoenen en -stokken komen het vooronder uit en Famke brengt ons naar de kant. Van de vroege ochtend tot de late avond zetten we voetstappen op het weelderige Mo’orea. Vanuit een Belvedére zien we neer op de beide noordelijke baaien van Mo’orea. Kriskras door het bos lopen we de helling omlaag over oeroude wandelpaden. Her en der zien we Marae. In vroegere tijden waren dit heilige plekken voor rituelen, offeringen, vergaderingen en feesten. Een soort openlucht tempels dus. In een droge rivierbedding staren de ogen in koppen van gebeeldhouwde keien ons aan.
Velden met zoetgeurende ananassen zetten ons aan tot het oogsten van zo’n warme rijpe vrucht. Druppels kostelijk sap druipen van onze kinnen. vr, 06/08/2010 - 23:37 - 29. Een overrijpe ananas is niet te versmaden ©29. Een overrijpe ananas is niet te versmaden
We zijn een ananaservaring rijker.
Als we met Nije Faam de ankerbaai uitvaren slaan we voor het rif linksaf en varen zo ver mogelijk de lagoon in tot het echt te ondiep wordt. Op een stukje witzand zonder koraalkoppen gaat het anker in de grond.
Een stukje verder moeten stekelroggen zijn. Daar tuffen we met Famke heen, maar zijn er niet de enigen. Bootjes vol toeristen komen naar het spektakel van de rondzwemmende stingrays kijken. De roggen worden hier gevoerd en komen dus graag terug naar deze plek. Eerst bekijken we een en ander vanuit onze bijboot, maar even later zwemmen we met duikbril en snorkel tussen de sierlijke fladderende roggen. Twee Polynesische jongetjes van een jaar of tien schat ik, zitten in een oude houten outrigger kano, vragen of ik geen ‘peur’ heb. Of ik niet bang ben. Ik vraag hen of zij bang zijn. Ze knikken van ja. Ik nodig ze uit om samen met mij naar de roggen te kijken. Dat laten zij zich geen twee keer zeggen. Even later hangen er twee kleine kereltje aan mijn schouder om samen naar die schitterende dieren te kijken. Gaanderweg worden ze wat moediger en durven mij los te laten. Maar als er plots een rog te dichtbij komt, hangen ze al weer om mijn nek. Net of dat helpt. Na een poosje zijn ze zo moedig dat ze zelfs roggen gaan voeren. In hun outrigger liggen wat vissenkoppen. Als je die in je vuist houdt, komen de roggen helemaal tegen je op vrijen. Aanvankelijk vind ik dat wel eng, maar het went snel. vr, 06/08/2010 - 01:44 - 33. Hier zwmmen veel stekelroggen (stingrays) ©33. Hier zwmmen veel stekelroggen (stingrays)
vr, 06/08/2010 - 00:45 - 37. Een stekelrog heeft een fluweelzachte huis ©37. Een stekelrog heeft een fluweelzachte huis
De roggen voelen fluweelzacht aan. En zolang je de stekelroggen niet in het nauw drijft gebruiken zetten zij hun giftige wapen niet in de strijd. Man, man, wat een belevenis.
Op het rif vlak bij de boot moeten tiki’s liggen. Tiki’s zijn beelden van Polynesische goden. De beelden hebben enorme hoofden met grote ogen en veelal geprononceerde fallussen. Toen missionarissen een eeuw of wat geleden de Polynesische bevolking kwamen kerstenen moest de bevolking de beelden, die kennelijk aanstootgevend bevonden werden, van de hand doen. Een aantal tiki’s zijn door bewoners van Mo’orea op het rif gegooid in de buurt waar wij nu voor anker liggen. Uren heb ik gesnorkeld, helaas niets gevonden. Wel zag ik weer mooie vissen en bijzondere schelpen.
We verlaten Mo’orea en zetten zeil van de benedenwindse naar de bovenwindse eilanden van de Society ofwel vriendschapseilanden. Wederom is de zeegang tamelijk ruw te noemen. Voor het stadje Fare op Huahine gaat de spijker in de grond. Fare is een gezellig relaxt zuidzee havenstadje. Beetje muziek, wat negotie, eetstalletjes, rondhangende lui. Paul en ik liften naar wat Marae aan de noordwestkant van Huahine. Het liften gaat voortreffelijk. De mensen zijn hier zo vriendelijk. Deze Marae, we hebben er inmiddels heel wat geziend, liggen mooi aan een lagoon. Een stukje verderop zien we in de lagoon stenen muurtjes. Het zijn oude visfuiken, maar zijn altijd nog in gebruik. De vissen zwemmen met hoogwater lang muurtjes waar ze bij laag water niet meer weg kunnen. Een vis in de fuik is snel gegrepen of gespietst. In een outrigger kano zien we een man en vrouw met twee kleine kinderen hun maaltje bijeen scharrelen.
Met de Nije Faam varen we in de lagoon langs Huahine naar het zuiden en gaan voor anker in Baia d’Avea. Op blote voeten genieten do, 12/08/2010 - 01:09 - 50. Relaxen op Huahine ©50. Relaxen op Huahine
we een voortreffelijke maaltijd van Mahi Mahi gekookt in vanille saus. Vanille groeit hier in het wild, in de bossen zagen we al enkele vanilleplanten, maar worden ook gecultiveerd in van gaasdoek gemaakte kassen. Vanille van de Society eilanden is een belangrijk exportprodukt. In de kassen staan de planten op een bedje van kokosnotenschalen en groeien als boontjes langs draden of stokken. Omdat men de gecultiveerde vanille wil beschermen tegen de wilde vanille zijn de kassen van gaasdoek afgeloten voor insecten. De bevruchting van de bloemen gebeurt handmatig, een arbeidsintensief werkje. Maar terug naar het restaurant. Wat is het toch een genieten, op blote voeten naar de wal, een hapje en een drankje wordt klaargemaakt terwijl de zon weg kruipt achter de palmbomen.
Tijdens de tocht naar Ra’iatea, ons vierde ‘vriendschaps’ eiland zeilen we op met de Tranquillo, een andere Nederlandse boot. Het anker gaat in Baia Hotopuu in de grond. Hier op Ra’iatea bevindt zich de belangrijkste Marae van heel Polynesië, ‘Marae Taputapuatea’. Elke andere Marae, zelfs die op Hawaii,  bevat tenminste één steen van deze Marae. En met die steen komt de ‘mana’, de spirituele kracht, ook op die andere plek. Met de bijboot varen we naar de Marae en wandelen op dit prachtige landpuntje. Ik voel niet de mana, wel zie ik dat deze Marae zich recht voor een doorgang van het rif bevindt. Ik beeld me in hoe in vroegere tijden vuren links en rechts op het rif werden aangelegd om de outrigger kano’s van de bewoners van omliggende eilanden te leiden naar deze belangrijke spirituele plek. Wat zou het toch fantsastisch zijn om vanuit mijn boomhut in de oude kastanjeboom hier aan het strand, te kunnen gluren in de tijd, een jaartje of honderd terug. Kijken naar de rituelen. Zou ik zien hoe de chiefs, de koningen of leiders van een volk, als kanibalen zich verlekkerden aan de in grote kookpotten gaargestoomde medemens? Of zou ik kijken hoe jonge jongens bij de chief een lat moesten aantikken om hem te tonen dat ze al groot genoeg zijn om als strijder mee te gaan in de eeuwige strijd van mannen om de macht? Arme moeders die zo steeds weer hun zoons verliezen. Maar ja. Het hield natuurlijk wel de bevolkingsaanwas in de hand. In veel gezinnen werd één zoon, vaak de oudste, opgevoed als meisje. Nu, anno 2010 gebeurt dit ook nog vaak. Zo’n zoon wordt daardoor een nogal vrouwelijke man, hij ontwikkelt het uiterlijk en de smaak van een vrouw, hier noemt men hem een ‘Mahu’. Een mahu heeft een zeer speciale plaats in het gezin alsmede in de Polynesische samenleving. Een moeder kon de mahu niet verliezen in een strijd of een oorlog. Zij mogen immers de lat niet aantikken en krijger worden. In Polynesië hebben wij vaak te maken met een mahu. Hedentendage werken mahu’s  vaak in de toeristensector, in hotels en restaurants. Ze zijn zeer gericht op het jou naar het zin te maken. Sinds mensenheugenis horen mahu’s bij de Polynesische samenleving. Hier in Frans Polynesië en ook op Hawaii noemt men deze vrouwelijke mannen Mahu’s, op Samoa noemt men hen Fa’afafine en op Tonga Leiti (een verbastering van het Engels woord Lady?). Misschien voor ons Europeanen ondenkbaar of zelfs onoirbaar! Maar in vele samenlevingen op de wereld komt deze gang van zaken voort. Ten onrechte worden Mahu’s ook wel Rae Rae genoemd. De term Rae Rae wordt gebruikt voor travestieten. Maar Mahu’s zijn beslist geen travestieten. Door het contact van de eerste Europese zeelieden als William Bligh of James Cook, kreeg men in Europa bekendheid met het bestaan van Mahu’s. Paul Gauguin, die lange tijd doorbracht in Frans Polynesië en ook gestorven is op Hiva Oa (Marquesas), heeft ze vaak geschilderd. Mahu’s hadden en hebben een belangrijke plaats in het gezin. Het zijn de regelaars, de organisators. Bijvoorbeeld bij ouderavonden op scholen gaat niet vader of moeder, maar de Mahu kennis nemen van het welzijn van zijn broer of zus. Allerlei klussen, koken, wassen, schoonmaken, wordt door hen gedaan. Zij zijn de spil van het gezin.
Maar even terug naar Ra’iatea. We hebben de Marae bekeken en draaien terecht in een alleraardigst pensionnetje wat ons van het nodige gerstennat voorziet. De manager van dit bedrijfje vertelt ons veel over de Polynesische samenleving, maar vertelt ons ook de geheimen van vanille en hoe dit te gebruiken is in recepten. Uiteraard verkoopt zij ons de nodige vanille stokjes en -essence. Paul blij.
Een volgende ankerplek is pal achter een motu in een rifdoorgang. Vanaf de boot kunnen we nu snorkelen in het mooie aquarium. Voor het eerst zie ik grote tulbandschelpen onderwater. Ik maak er mooie foto’s van met mijn Olympus mju 8000 onderwatercameraatje waar ik overigens erg tevreden over ben.
Een paar dagen later liggen we even aan de kade van het stadje Uturoa op Rai’atea. Twee jonge Hollandse meiden kijken naar de windmolens die Paul van lege coca cola flessen maakt. Als Paul vertelt dat hij hen wil leren ook zulke molens te maken zijn ze hier direct voor in. wo, 18/08/2010 - 05:20 - 63. Paul leert twee grietjes een windmolen maken ©63. Paul leert twee grietjes een windmolen maken

Na Ra’iatea en Taha’a gaat het verder naar het alom bekende Bora Bora.
Al sinds mijn jeugd klinkt Bora Bora als een tropisch paradijs. En hoe vaak is dit eiland al niet bezongen.
 
Als ich nach Bora Bora kam, und mir den Strand als Zimmer nahm.
Streckte ich meine Beine aus, fühlte mich wie Zuhaus.
Palmen und Blüten um mich her, klar wie Kristall das blaue Meer.
Ein Vogel sang im Mangobaum, alles war wie ein Traum.

Bora Bora hee, Bora Bora in Tha-hi-ti-ee, 
mein Paradies in sommerwind.
Wo alle Menschen glücklich sind.
Bora Bora hee, Bora Bora in Tha-hi-ti-ee, 
wo alle gleich die Sonne scheint.
Ist jeder des anderen freund.
Bora Bora in Tha-hi-ti-ee, Bora Bora in Tha-hi-ti-ee.

Nou Bora Bora is ook mooi, een groot turquaas lagoon om wat eilanden. Maar kennelijk vonden meer mensen dat Bora Bora wel wat had. Het ene luxe bungalowpark, met idylische, van rieten daken voorziene huisjes op palen, mét natuurlijk een privé trapje om te gaan zwemmen in de lagoon, na het andere bungalowpark, ook wel resorts genoemd, is voor ons wat teveel van het goede. vr, 20/08/2010 - 23:55 - 69. Prachtige huwelijksreis lokaties ©69. Prachtige huwelijksreis lokaties
Bora Bora heeft niets authentieks meer. Dan vinden wij Maupiti, 30 mijl westwaarts, veel leuker.
In Maupiti blijven we lang. Maken er weer mooie wandelingen, kletsen met de bevolking, luisteren naar hun verhalen, genieten van de vele bloemen en luieren. Iedereen draagt een bloem achter het oor. Ik krijg zelfs een bloemenslinger om mijn nek gelegd door een aardige Maupitiaan.
Het ene boek na het andere lees ik op Maupiti uit. Heerlijk. Toch kunnen we niet al te lang blijven luieren. Voor 1 december willen we in Nieuw Zeeland zijn. Dan begint officieel het cyclone seizoen wat tot 1 april duurt. In een cycloon wil je niet verzeild raken. Dus! Ankerop en verder maar. Naar ons aller, allerlaatste Frans Polynesiche eiland. Mopelia, ook wel Maupihaa genoemd. Mopelia is in 1992 door een cycloon geraakt en alle huizen op een na zijn toen de lucht in gevlogen. Ook is driekwart van de palmbomen ontworteld. Momenteel leven er nog maar een paar mensen op Mopelia. Wij zien niemand. Wel zie ik onderwater honderden stammen van de kokospalmen liggen, als stille getuigen van die verwoestende cycloon. Op een motu zien we alleen her en der betonnen funderingen en een betonnen watertank. Paul zegt: “Nou daar was ik ingekropen bij zo’n storm”. Ja, wie weet hebben de mensen dat ook gedaan.
Een leuke ontmoeting op Mopelia hebben we met het Duitse schip Thule. We kwamen Reiner en Ursula ook al tegen op Tahiti en Ra’iatea. Reiner vertelt ons van Graf Felix von Luckner (1881 – 1966), die apetrots was dat ie in opdracht van Duitsland met zijn jacht Seeadler vele geallieerde handelsschepen  naar de kleder geholpen heeft. En dat die Seeadler hier tegen het atol Mopelia schipbreuk geleden heeft. Er moeten nog wat wrakstukken boven het rif uitsteken. En dat Luckner toen met met zijn bemanning in een open sloep naar Fiji is geroeid. Snel haal ik het boekje Eenzaam, van Boudewijn Büch, Eilanden 2 uit de kast, vind hierin enkele anecdotes van deze graaf en zijn schip, en lees enkele passages voor. Later heeft Graf Felix von Luckner een volgend jacht Mopelia genoemd, je kunt wel raden waarom. In Fiji, zo lees ik in Büch, is die graaf na zijn roeipartijtje direct gearresteerd door Britse soldaten en werd ie geïnterneerd op Motuihi Eiland in de baai van Auckland, NZ. En ik lees dat ie daar weer ontsnapte met een motorboot en naar de Kermadec eilanden waar hij wederom gevangen werd genomen. Nou, als ik weer eens internet heb moest ik maar eens wat meer van dit heerschap te weten komen.  
En daarmee kom ik aan het einde van ruim vier maanden Frans Polynesië. Het zeilen in dit gebied geeft ons vaak een vakantiegevoel. Zeilen van het ene eiland naar het andere is vaak te doen in een dag. Elk eiland heeft veel idyllische ankerplekjes binnen een beschermend rif. Vanaf de ankerplekken zagen we vaak peddelaars in hun outrigger kano’s. Dé nationale sport. De eilanden geuren naar bloemen, de Tiare (Polynesische gardenia) di, 17/08/2010 - 05:03 - 52. Tiare, welriekende bloem van Polynesië ©52. Tiare, welriekende bloem van Polynesië
komt men overal tegen. De allerbeste parfum kan niet op tegen zo’n bloem achter het oor. De passaatwinden die ons van het ene eiland naar het andere brengen zijn ideaal. Voor ons waren de Marquesas het hoogtepunt. Daarna de Tuamotu’s. Veel Society eilanden hebben hun oorspronkelijkheid verloren. Maupiti is nog wel heel bijzonder.
Op naar de Cook eilanden. Dat is ook Polynesië, maar niet meer Frans. Vanaf hier zijn het
nog 2200 zeemijlen te gaan naar Nieuw Zeeland. 
 
 
Mariëtta, 31 augustus 2010
 
 
Niet vergeten: 11e gebod: gij zult genieten.
Volgende keer meer!